V L D N

Differences

This shows you the differences between two versions of the page.

Link to this comparison view

Both sides previous revision Previous revision
congresverslag_2016 [2017-10-11 12:27]
Patrick Slechten
congresverslag_2016 [2017-10-11 12:30]
Patrick Slechten
Line 9: Line 9:
  
 De historische inleiding verzorgde dhr. **Thieu Wieërs**: //Grathem en Grathem is twee//, aldus luidde zijn betoog. Gemeente en parochie Grathem waren haast identiek, maar toch weer anders. De parochie van voor 1246 tot 1802 is bijna gelijk aan de gemeente van 1820 tot 1991. De gemeente van voor 1820 is bijna gelijk aan de parochie van na 1940. Tussendoor, maar ook nog later, kan gezegd: Alles is in beweging, niets blijft. \\ De historische inleiding verzorgde dhr. **Thieu Wieërs**: //Grathem en Grathem is twee//, aldus luidde zijn betoog. Gemeente en parochie Grathem waren haast identiek, maar toch weer anders. De parochie van voor 1246 tot 1802 is bijna gelijk aan de gemeente van 1820 tot 1991. De gemeente van voor 1820 is bijna gelijk aan de parochie van na 1940. Tussendoor, maar ook nog later, kan gezegd: Alles is in beweging, niets blijft. \\
-Grathem als gemeente bestaat niet meer. Sinds 1991 is ze opgegaan in de gemeente Heythuysen en uiteindelijk in de gemeente Leudal. Maar de gemeente zoals iedereen ze zich nog kan voorstellen,​ bestaat in die vorm ook nog maar sinds 1820. Het was koning Willem I die in Midden-Limburg een (nog onvolledige) ​her-schikking ​doorvoerde: Kelpen, Oler, en een gedeelte van Katert – gehuchten, behorend tot het buitengebied van Wessem – werden met de oeroude gemeente Grathem één nieuwe gemeente. Het waren twee delen van een totaal verschillende origine: Grathem behoorde tot 1795 tot het vorstendom Thorn (Het Duitse Keizerrijk) en Kelpen, Oler en Katert moeten via Wessem beschouwd worden als een deel van de Zuidelijke Nederlanden. De inwoners van Grathem '​Hollanders'​ noemen getuigt dus van weinig historische kennis. \\+Grathem als gemeente bestaat niet meer. Sinds 1991 is ze opgegaan in de gemeente Heythuysen en uiteindelijk in de gemeente Leudal. Maar de gemeente zoals iedereen ze zich nog kan voorstellen,​ bestaat in die vorm ook nog maar sinds 1820. Het was koning Willem I die in Midden-Limburg een (nog onvolledige) ​herschikking ​doorvoerde: Kelpen, Oler, en een gedeelte van Katert – gehuchten, behorend tot het buitengebied van Wessem – werden met de oeroude gemeente Grathem één nieuwe gemeente. Het waren twee delen van een totaal verschillende origine: Grathem behoorde tot 1795 tot het vorstendom Thorn (Het Duitse Keizerrijk) en Kelpen, Oler en Katert moeten via Wessem beschouwd worden als een deel van de Zuidelijke Nederlanden. De inwoners van Grathem '​Hollanders'​ noemen getuigt dus van weinig historische kennis. \\
 Toen de Franse revolutionairen in 1795 het gebied annexeerden en herschikten,​ voegden ze Grathem bij het kanton Heythuysen. Wessem, met zijn buitengebieden,​ ging naar het kanton Maaseik. Het aangrenzende Ell, een enclave van Ittervoort, volgde dezelfde weg zuidwaarts. Dit had vreemde gevolgen: een burger uit Kelpen moest voor het afhandelen van de aktes van de burgerlijke stand naar Wessem aan de Maas of voor het vredegerecht naar Maaseik en zo afstanden afleggen van 3 uur, respectievelijk 4,5 uur (enkel gerekend), meestal te voet, langs barslechte wegen en door regen, sneeuw of storm. In feite ondoenbaar, maar toch onontkoombaar. \\ Toen de Franse revolutionairen in 1795 het gebied annexeerden en herschikten,​ voegden ze Grathem bij het kanton Heythuysen. Wessem, met zijn buitengebieden,​ ging naar het kanton Maaseik. Het aangrenzende Ell, een enclave van Ittervoort, volgde dezelfde weg zuidwaarts. Dit had vreemde gevolgen: een burger uit Kelpen moest voor het afhandelen van de aktes van de burgerlijke stand naar Wessem aan de Maas of voor het vredegerecht naar Maaseik en zo afstanden afleggen van 3 uur, respectievelijk 4,5 uur (enkel gerekend), meestal te voet, langs barslechte wegen en door regen, sneeuw of storm. In feite ondoenbaar, maar toch onontkoombaar. \\
 De parochie Grathem bestond zeker al sinds 1246 uit de gehuchten Kelpen, Oler, een deel van Katert en het dorp.  Ze was steeds een deel van het bisdom Luik, ook al was Wessem een deel van het bisdom Roermond. In 1802, na het concordaat van Napoleon en de paus, gingen bisdommen en parochies op de schop. Het bisdom Roermond verdween en alles werd weer Luiks. Kelpen dat tijdens het ancien régime pas in 1794 via het Hof van Gelder bedongen had een eigen kerk te krijgen, en in 1795 door de revolutionaire maatregelen met moeite nog ergens een kerk kon vinden, werd bij het naburige Ell gevoegd. Oler, zonder de Ketel, bleef bij Grathem. De Ketel bleef onder Ell. \\ De parochie Grathem bestond zeker al sinds 1246 uit de gehuchten Kelpen, Oler, een deel van Katert en het dorp.  Ze was steeds een deel van het bisdom Luik, ook al was Wessem een deel van het bisdom Roermond. In 1802, na het concordaat van Napoleon en de paus, gingen bisdommen en parochies op de schop. Het bisdom Roermond verdween en alles werd weer Luiks. Kelpen dat tijdens het ancien régime pas in 1794 via het Hof van Gelder bedongen had een eigen kerk te krijgen, en in 1795 door de revolutionaire maatregelen met moeite nog ergens een kerk kon vinden, werd bij het naburige Ell gevoegd. Oler, zonder de Ketel, bleef bij Grathem. De Ketel bleef onder Ell. \\
 Kelpen bleef blijkbaar dromen van die verworvenheid uit 1794; maar het zou nog op zijn honger moeten blijven tot 1935 toen op de grens met Oler, maar in Kelpen , te midden van de akkers een kerk werd gebouwd. In 1940 ontstond zo de parochie Kelpen-Oler en stilaan groeiden zo ook Kelpen en Oler tot Kelpen-Oler. De Ketel werd gelijktijdig getransfereerd. Wat overbleef was de huidige parochie Grathem die toevallig bijna identiek is aan de gemeente van voor 1795. Kelpen bleef blijkbaar dromen van die verworvenheid uit 1794; maar het zou nog op zijn honger moeten blijven tot 1935 toen op de grens met Oler, maar in Kelpen , te midden van de akkers een kerk werd gebouwd. In 1940 ontstond zo de parochie Kelpen-Oler en stilaan groeiden zo ook Kelpen en Oler tot Kelpen-Oler. De Ketel werd gelijktijdig getransfereerd. Wat overbleef was de huidige parochie Grathem die toevallig bijna identiek is aan de gemeente van voor 1795.
 De complexe situatie wordt als volgt uitgelegd: \\ De complexe situatie wordt als volgt uitgelegd: \\
-Catualium, bekend van de Peutingerkaart,​ en wel door iedereen erkend als het huidige Heel, verloor zijn belang na het vertrek van de Romeinen. De handel via de Romeinse heirbaan viel terug, deels door het gebrek aan onderhoud, maar voor-namelijk ​ook door het feit dat Heel niet meer kort aan de Maas lag. Door een verschuiving van de Maas naar het oosten was Wessem gunstiger gelegen. Dit Wessem wordt in 965 door bisschop Bruno, broer van keizer Otto I, geschonken aan de abdij van St.-Pantaleon in Keulen. Hoe groot het gebied is, wordt pas later duidelijk. Geleidelijk aan, in de volgende eeuwen, komt dit gebied in het bezit van de heer van Horn. Deze draagt het dan in leen op aan de hertog van Gelder. Andere heren of dames profiteren mee: de heer van Horn krijgt zo Beegden, de abdij van Thorn krijgt Grathem, het kapittel van Luik krijgt Heel en het Gelderse deel komt na de onthoofding van de graaf van Horn aan de hertog van Gelder. \\+Catualium, bekend van de Peutingerkaart,​ en wel door iedereen erkend als het huidige Heel, verloor zijn belang na het vertrek van de Romeinen. De handel via de Romeinse heirbaan viel terug, deels door het gebrek aan onderhoud, maar voornamelijk ​ook door het feit dat Heel niet meer kort aan de Maas lag. Door een verschuiving van de Maas naar het oosten was Wessem gunstiger gelegen. Dit Wessem wordt in 965 door bisschop Bruno, broer van keizer Otto I, geschonken aan de abdij van St.-Pantaleon in Keulen. Hoe groot het gebied is, wordt pas later duidelijk. Geleidelijk aan, in de volgende eeuwen, komt dit gebied in het bezit van de heer van Horn. Deze draagt het dan in leen op aan de hertog van Gelder. Andere heren of dames profiteren mee: de heer van Horn krijgt zo Beegden, de abdij van Thorn krijgt Grathem, het kapittel van Luik krijgt Heel en het Gelderse deel komt na de onthoofding van de graaf van Horn aan de hertog van Gelder. \\
 Vanuit de Maasvlakte is het binnenland ontgonnen, en vanuit Wessem zijn de kerken gesticht. Zo is de pastoor van Wessem de heffer van de tienden in de parochie in Grathem. ​ Een soortgelijke opdeling deed zich ook voor in de zuidelijke parochie Cassiniacum (Kessenich),​ die in drie delen uit elkaar viel: Kessenich, Thorn en Neeritter. //​(samenvatting door Thieu Wieërs)// Vanuit de Maasvlakte is het binnenland ontgonnen, en vanuit Wessem zijn de kerken gesticht. Zo is de pastoor van Wessem de heffer van de tienden in de parochie in Grathem. ​ Een soortgelijke opdeling deed zich ook voor in de zuidelijke parochie Cassiniacum (Kessenich),​ die in drie delen uit elkaar viel: Kessenich, Thorn en Neeritter. //​(samenvatting door Thieu Wieërs)//
  
Line 24: Line 24:
 De spreker, die het dialect van Maastricht (en omgeving) herhaaldelijk in zijn studies behandelde, baseerde zijn analyse op de uitspraak van een selectie van 750 woorden die hij de afgelopen drie jaar in aparte mondelinge enquêtesessies bij diverse Maastrichtstalige informanten optekende. Hij had echter ook oog voor klanknotities van de Maastrichter dictionaires,​ waarmee hij soms in discussie trad, en verduidelijkte zijn bevindingen in enkele vergelijkingen met het Sittards. \\ De spreker, die het dialect van Maastricht (en omgeving) herhaaldelijk in zijn studies behandelde, baseerde zijn analyse op de uitspraak van een selectie van 750 woorden die hij de afgelopen drie jaar in aparte mondelinge enquêtesessies bij diverse Maastrichtstalige informanten optekende. Hij had echter ook oog voor klanknotities van de Maastrichter dictionaires,​ waarmee hij soms in discussie trad, en verduidelijkte zijn bevindingen in enkele vergelijkingen met het Sittards. \\
 Zijn materiaalbasis werd herleid tot modelwoorden waarvan de klinkers op basis van articulatie en toonaccent in 9 overzichtelijke tabellen geëtaleerd werden. De confrontatie van de klanken in oppositionele minimale paren toonde hun foneemstatuut aan en demonstreerde de juistheid van het fonologisch paradigma. Zijn materiaalbasis werd herleid tot modelwoorden waarvan de klinkers op basis van articulatie en toonaccent in 9 overzichtelijke tabellen geëtaleerd werden. De confrontatie van de klanken in oppositionele minimale paren toonde hun foneemstatuut aan en demonstreerde de juistheid van het fonologisch paradigma.
-In het jaarboekartikel dat de neerslag is van deze lezing, worden ook de klinkers opgespoord die voor een tegenstelling sleeptoon ↔ stoottoon ontvankelijk zijn.+In het //jaarboekartikel// dat de neerslag is van deze lezing, worden ook de klinkers opgespoord die voor een tegenstelling sleeptoon ↔ stoottoon ontvankelijk zijn.
  
 Na de middagpauze en de ledenvergadering (waarop o.m. de onzekere toekomst van de vereniging en een verhoging van de contributieprijs aan bod kwamen) groeide het aantal congresgangers aan tot een 80-tal voor het geleide kasteelbezoek en het namiddagprogramma,​ verzorgd door Veldeke Limburg. Historicus drs. **Luc Wolters**, auteur van het boek '​Veldeke Limburg, 1926-2016',​ gaf een boeiend overzicht van //90 jaar Veldekegeschiedenis//​. De folkloregroep **De Kamazollekes** bracht een uitgebreid repertoire volksliedjes en meezingers in het Lonerlands dialect. Na de middagpauze en de ledenvergadering (waarop o.m. de onzekere toekomst van de vereniging en een verhoging van de contributieprijs aan bod kwamen) groeide het aantal congresgangers aan tot een 80-tal voor het geleide kasteelbezoek en het namiddagprogramma,​ verzorgd door Veldeke Limburg. Historicus drs. **Luc Wolters**, auteur van het boek '​Veldeke Limburg, 1926-2016',​ gaf een boeiend overzicht van //90 jaar Veldekegeschiedenis//​. De folkloregroep **De Kamazollekes** bracht een uitgebreid repertoire volksliedjes en meezingers in het Lonerlands dialect.